Sınıf Öğretmenlerinin İş Tatmini Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi


DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.8247228Anahtar Kelimeler:
Öğretmen, Sınıf öğretmeni, Tatmin, İş tatmini, İş doyumuÖzet
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin iş tatmini düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Betimsel tarama modelinde desenlenmiş olan bu çalışmanın çalışma grubunu kamu okullarında görev yapan 186 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçsal ve uygun örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların iş tatmin düzeylerini ölçmek amacıyla, Hackman ve Oldman tarafından geliştirilen “İş Tatmin Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kolmogorov-Smirnov testi sonucuna göre verilerin normal dağılım göstermesi üzerine, ikili grup karşılaştırmalarında, bağımsız gruplar için t- testi analizi; üç veya daha fazla grup karşılaştırmaları için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA sonucunda anlamlı bulunan farklılıkların kaynağını belirlemek üzere çoklu karşılaştırma analizi, Post Hoc testlerinden Tukey testi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; öğretmenlerin aldıkları ücretlerden, emeğinin karşılığını alamamaktan ve iş yerindeki saygısız ve adaletsiz tutum ve davranışlardan rahatsız oldukları ve bu durumun da iş tatmin düzeylerini düşürdüğü; öğretmenlerin işleri dolayısıyla başka insanlara yardım edebilmekten, iş yerinde farklı insanlarla tanışma fırsatı bulmaktan ve kendisini kişisel olarak geliştirmekten memnun oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin iş tatmini düzeylerinin; yaş, mesleki kıdem, görev yapılan yerleşim yeri ve memleketinde görev yapma durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği; cinsiyet ve eğitim durumu değişkenleri ile sınıf öğretmenlerinin iş tatminleri arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
Referanslar
Abdulla, J., Djebarni, R., & Mellahi, K. (2011). Determinants of job satisfaction in the UAE. Personel Review, 40(1), 126-146
Adıgüzel, Z. (2010). İlköğretim okullarında çalışan fen ve teknoloji öğretmenlerinin iş tatmini. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Akıncı, Z. (2002). Turizm sektöründe işgören iş tatminini etkileyen faktörler: Beş yıldızlı konaklama işletmelerinde bir uygulama. Akdeniz İİBF Dergisi, 4, 1-25.
Akkamış, O. (2010). İlköğretim I. ve II. kademe öğretmenlerinin iş tatmini üzerine bir değerlendirme. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Aksu, N. (2012). İş tatmininin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Polis Bilimleri Dergisi, 14(1), 59-79.
Akşit, N. (2010). Çalışanların iş doyumunu etkileyen bireysel ve örgütsel faktörler ile sonuçlarına ilişkin kavramsal bir değerlendirme. Türk İdare Dergisi, 467, 31-51.
Aydın, A. S., Akyüz, K. C., Yıldırım, İ., & Köse, Ş. (2017). İlk ve orta okullarda görev yapan öğretmenlerin iş tatmini ve örgütsel bağlılık düzeylerinin analizi. UİİİD-İJEAS, (18), 23-52
Aydın, A., Sarıer, Y. & Uysal, Ş. (2013). Okul müdürlerinin liderlik stillerinin, öğretmenlerin örgütsel bağlılığına ve iş doyumuna etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 795-811.
Azar, A., & Henden, R. (2003). Alan dışından atanmanın iş doyumuna etkisi: Sınıf öğretmenliği örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, (3), 323-349
Başalp, N. (2001). İlköğretim okullarındaki öğretmenlerin iş tatmin düzeylerinin karşılaştırılması (Sakarya ilinde bir uygulama). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya
Bies, R. J. (2005). Are procedural justice and interactional justice conceptually distinct? In J. Greenberg & J. A. Colquitt (Eds.), Handbook of organizational justice (pp. 85–112). Lawrence Erlbaum Associates Publishers
Bingöl, D. (1990). Personel yönetimi ve beşeri ilişkiler. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayını.
Blandford, S. (2000). Managing professional development in schools. London: Routledge.
Bozkurt, Ö. ve Bozkurt, İ. (2008). İş tatminini etkileyen işletme içi faktörlerin eğitim sektörü açısından değerlendirilmesine yönelik bir alan araştırması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9(1), 1-18.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2022). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Chamundeswari, S. (2013). Job satisfaction and performance of school teachers. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 3(5), 420-428.
Chapman, D. W. & Lowther, M. A. (1982). Teachers’ satisfaction with teaching. Journal of Educational Research, 75(4), 241-247.
Crossman & Haris (2006). Job Satisfaction of Secondary School Teachers. Educational Management Administration and Leadership, (34), 29-46.
Çavuş, Ş. & Cumaliyeva, D. (2013). İş doyumu ve yaşam doyumu ilişkisi: Özel güvenlikte çalışanlar üzerine bir araştırma. Akademik Bakış Dergisi, (37), 1-17.
Çetinkanat, C. (2000). Örgütlerde güdülenme ve iş doyumu. Ankara: Anı Yayıncılık
Çiçek, G. (2018). Lise öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik ve iş doyumu düzeyleri üzerine bir çözümleme: Siirt örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
Davis, K. (1988). İşletmede insan davranışı: örgütsel davranış. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Yayını.
Demirtaş, Z., & Ersözlü, A. (2010). Liselerde görev yapan öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri. E-Journal of New World Sciences Academy Education Sciences, 5(1), 199-209
Ediz, M., & Gedik, H. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin iş tatminini etkileyen faktörlerin farklı değişkenler açısından incelenmesi (Aksaray ili örneği). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,7(1), 60-84. doi: 10.38122/ased.1183437
Erdoğan, H. (2017). Ortaokul yöneticilerinin öğretim liderliği ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Filiz, Z. (2014). Öğretmenlerin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 10(23), 157-172.
Gafa, İ. ve Dikmenli, Y. (2019). Sınıf öğretmenlerinin iş doyumu ve iş yaşamındaki yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 131-150
Gözen, E. D. (2007). İş tatmini ve örgütsel bağlılık sigorta şirketleri üzerine bir uygulama. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
Gürbüz, S. & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri-felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayınları
Hackman, J., & Oldman, G.R. (1975). Development of the job diagnosic survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159-170.
Hesapçıoğlu, M. (1988). Öğretim ilke ve yöntemleri. İstanbul; Beta Basım Yayım Dağıtım
Kağan, M. (2010). Ankara ilindeki devlet ve özel ilköğretim okulları ile rehberlik ve araştırma merkezlerinde çalışan rehber öğretmenlerin iş doyumlarının incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 39-55
Kaliski, B. S. (2007). Encyclopedia of business and finance. Detroit: Thompson Gale
Karaköse, T. & Kocabaş, İ. (2006). Özel ve devlet okullarında öğretmenlerin beklentilerinin iş doyumu ve motivasyon üzerine etkileri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 2(1), 3-14.
Karataş, S., & Güleş, H. (2010). İlköğretim okulu öğretmenlerinin iş tatmini ve örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki. Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 74-89
Karkın, N. (2004). Kamu ve özel sektör yöneticilerinin liderlik davranışları: Bir literatür analizi denemesi. Türk İdare Dergisi, (445), 43-83
Kavutçu, R. (2016). Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri (Denizli ili Merkezefendi ilçe örneği). (Tezsiz Yüksek Lisans Projesi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli
Kaya, İ. (2007). Otel işletmeleri iş görenlerinin iş tatminini etkileyen faktörler: Geliştirilen bir iş tatmin ölçeği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 355-372
Keser, A. (2005). İş doyumu ve yaşam doyumu ilişkisi: Otomotiv sektöründe bir uygulama. Çalışma ve Toplum, 4(7), 77-95.
Koca, G. & Özçifçi, V. (2015). Job satisfaction: A research on faculty members. Akademik Bakış Dergisi, (48), 400-415
Koruklu, N., Feyzioğlu, B., Özenoğlu Kiremit, H. & Kaldırım, E. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(25), 119-137
Koustelios, A.D. (2001). Personal characteristics and job satisfaction of Greek teachers. The international journal of educational management, 15(7), 354-358.
Kök, B. S. (2006). İş tatmini ve örgütsel bağlılığın incelenmesine yönelik bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 20(1),291-31.
Luthans, F. (1994) Organizational behavior. New York: McGraw-Hill
Meral, Ü. (2016). Demografik faktörlerin iş tatmini üzerine etkisi: ortaokul öğretmenleri üzerine bir alan araştırması (Gaziantep ili Nizip ilçesi). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
Mullins, L. J. (2005). Management and organizational behavior. London: FT Pitman.
Nartgün, Ş.S. & Menep, İ. (2010). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algı düzeylerinin incelenmesi: Şırnak/İdil örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi.7(1), 287-316.
Oshagbemi, T. (2000). Gender differences in the job satisfaction of university teachers. Women in Management Review, 15(7), 331-343.
Örücü, E. Yumuşak, S. & Bozkır, Y. (2006). Kalite yönetimi çerçevesinde bankalarda çalışan personelin iş tatmini ve iş tatminini etkileyen faktörlerin incelenmesine yönelik bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 13(1), 39-51
Özaydın, M. M., & Özdemir, Ö. (2014). Çalışanların bireysel özelliklerinin iş tatmini üzerindeki etkileri: Bir kamu bankası örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 6(1), 251-281.
Özdayı, N. (1998). Liselerde görev yapan öğretmenlerin eğitim ortamlarının iş tatmini ve verimlilik açısından değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (10), 237-251.
Özkalp, E. & Kırel, Ç. (2001). Örgütsel davranış. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Sağlık ve Bilimsel Araştırma Vakfı.
Özkaya, M. O., Kocakoç, İ. D., & Karaa, E. (2006). Yöneticilerin örgütsel bağlılıkları ve demografik özellikleri arasındaki ilişkileri incelemeye yönelik bir alan araştırması. Celal Bayar Üniversitesi Yönetim ve Ekonomi Dergisi. 13(2), 77-96.
Özyürek, A. (2009). Okul öncesi eğitimi öğretmen ve yöneticilerinin iş doyumu, kişisel özellik ve mesleki değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, (182), 8-21.
Patton, M. Q. (2005). Qualitative research. New York: John Wiley & Sons, Ltd.
Pelit, E. & Öztürk, Y. (2010). Otel işletmeleri işgörenlerinin iş doyum düzeyleri: sayfiye ve şehir otel işletmeleri işgörenleri üzerinde bir araştirma. İşletme Araştırmaları Dergisi. 2(1), 43-72
Robbins, S. P. & Timothy A. J. (2009). Organizational behavior. New Jersey: Pearson Education
Sarıbay. E. & Sarıbay. B. (2016). Bireysel demografik değişkenlerin iş doyumu ile olan ilişkisinin parametrik olmayan istatistiksel yöntemler ve faktör analizi ile incelenmesi üzerine bir araştırma. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(30), 580-603.
Scott, C. & Dinham, S. (2003). The development of scales to measure teacher and school executive occupational satisfaction. Journal of Educational Administration, (41), 74-86
Shann, M. (1998). Professional commitment and satisfaction among teachers in urban middle schools. The Journal of Educational Research, (92), 67-73.
Silah, M. (2002). Sanayi işletmelerinde önemli ve çağdaş bir gereksinim: süreç danışmanlığı uygulamaları. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 143-168.
Spector, P.E. (1997). Job satisfaction, application, assessment, causes and consequences. California: Sage Publication, Inc
Statt, D. (2004). The routledge dictionary of business management. Detroit: Routledge Publishing.
Şahin, İ. (2013). Öğretmenlerin iş doyumu düzeyleri. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, X(1), 143-168,
Şeker, B. D. & Zırhlıoğlu, G. (2009). Van emniyet müdürlüğü kadrosunda çalışan polislerin tükenmişlik, iş doyumu ve yasam doyumları arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi. Polis Bilimleri Dergisi, 11(4), 1-26.
Taş, H., & Kıroğlu, K. (2018). Assessment of the 2017 primary school social studies curriculum according to teachers' views. Elementary Education Online, 17(2), 697-716
Toker, B. (2007). Demografik değişkenlerin iş tatmini üzerine etkileri: İzmir’de 5 ve 4 yıldızlı otellere yönelik bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1), 92-107
Ünal, I., Özsoy, S., Yıldız, A., Güngör, S., Aylar, E., & Çankaya, D. (2010), Eğitimde toplumsal ayrışma. Ankara Üniversitesi yayını.
Van den Berg, R. (2002). Teachers' meanings regarding educational practice. Review of Educational Research, (72), 577-625
Yılmaz, A. & Ceylan, Ç. (2011). İlköğretim okul yöneticilerinin liderlik davranış düzeyleri ile öğretmenlerin iş doyumu ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 17(2), 277-394.
Zembylas, M. & Papanastasiou, E. C. (2005). Modeling teacher empowerment: The role of job satisfaction. Educational Research and Evaluation, 11(5), 433-459.

İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.